In het kort
- BRP: verwacht u in een jaar ten minste twee derde van de tijd (ongeveer acht maanden) buiten Nederland te zijn, dan moet u zich uitschrijven.
- AIO-aanvulling: maximaal 13 weken per kalenderjaar buiten Nederland, en 4 weken als uw partner de AOW-leeftijd nog niet heeft. Dit is vaak de eerste grens die u raakt.
- AOW: de SVB kijkt naar uw banden met Nederland. Uw inschrijving in de BRP is daarbij één factor, niet de enige.
- Spanje: na drie maanden laten registreren. Meer dan 183 dagen in een kalenderjaar kan u daar fiscaal inwoner maken. Portugal telt 183 dagen per twaalf maanden.
Grens 1: de 8-maandenregel van de BRP
De Wet basisregistratie personen (artikel 2.43) bepaalt dat u zich vóór vertrek bij uw gemeente uitschrijft als u naar redelijke verwachting gedurende een jaar ten minste twee derde van de tijd buiten Nederland zult verblijven. Twee derde van een jaar is ongeveer acht maanden. De wet zegt 'ten minste': wie precies op acht maanden uitkomt, zit dus al op de grens.
- Alle verblijven buiten Nederland binnen twaalf maanden tellen bij elkaar op. De maanden hoeven niet aaneengesloten te zijn.
- Het gaat om wat u bij vertrek redelijkerwijs verwacht. Plant u een lange winter met aansluitend een rondreis, dan telt dat hele plan mee.
- Voor inschrijving in Nederland geldt de omgekeerde maatstaf: u verwacht het komende halfjaar ten minste twee derde van de tijd, ongeveer vier maanden, in Nederland te zijn.
- Doet u een verplichte aangifte niet, dan kan de gemeente een bestuurlijke boete opleggen van maximaal € 325 (artikel 4.17 Wet BRP).
Grens 2: de AIO-aanvulling bij de AOW
Hebt u een onvolledige AOW en ontvangt u daarom een AIO-aanvulling (aanvullende inkomensvoorziening ouderen) van de SVB? Dan geldt een veel kortere termijn. U mag maximaal 13 weken per kalenderjaar buiten Nederland verblijven met behoud van de AIO. Alle dagen in het buitenland in dat kalenderjaar tellen bij elkaar op. Heeft uw partner de AOW-leeftijd nog niet bereikt, dan is het maximum 4 weken per jaar.
Dit is vaak de strengste grens
Blijft u langer weg dan toegestaan, dan stopt de AIO-aanvulling. U kunt pas opnieuw aanvragen als u weer in Nederland bent. Meld een verblijf in het buitenland vóór vertrek aan de SVB; dat geldt ook voor uw partner. 13 weken is ongeveer drie maanden: een hele winter in het zuiden past daar meestal niet in.
Grens 3: uw AOW zelf
Voor de AOW bent u verzekerd zolang u in Nederland woont. Of u in Nederland woont, beoordeelt de SVB aan de hand van alle omstandigheden samen: hebt u een duurzame persoonlijke band met Nederland? Uw inschrijving in de BRP is daarbij één van de factoren, maar de SVB beslist niet op basis van één factor.
- Hebt u de AOW-leeftijd nog niet en bent u niet meer verzekerd, dan krijgt u later voor elk jaar dat u mist 2% minder AOW.
- Vrijwillig verzekeren is mogelijk als u ten minste 1 jaar verzekerd bent geweest en de AOW-leeftijd nog niet hebt bereikt. Vraag dit aan vóór vertrek of uiterlijk binnen 1 jaar na vertrek.
Grens 4: Spanje en Portugal
Als EU-burger mag u vrij naar Spanje reizen. Verblijft u er langer dan drie maanden, dan moet u zich binnen drie maanden na aankomst persoonlijk laten inschrijven in het Registro Central de Extranjeros. U ontvangt dan een registratiebewijs, het certificado de registro.
Los daarvan staat de belasting. De Spaanse belastingdienst (Agencia Tributaria) ziet u als fiscaal inwoner als u in een kalenderjaar meer dan 183 dagen in Spanje verblijft, of als het zwaartepunt van uw economische belangen in Spanje ligt. Korte afwezigheden tussendoor worden in principe meegeteld, tenzij u aantoont dat u fiscaal inwoner van een ander land bent.
Rekenvoorbeeld: waarom het kalenderjaar ertoe doet
Stel: u bent elk jaar van 1 oktober tot en met 30 april in Spanje en de rest van het jaar in Nederland. Per twaalf maanden bent u dan 212 dagen weg, ongeveer zeven maanden. Dat is onder de BRP-grens van twee derde van het jaar. Maar elk kalenderjaar bevat twee stukken winter: 1 januari tot en met 30 april (120 dagen) en 1 oktober tot en met 31 december (92 dagen). Samen 212 dagen in Spanje, ruim boven de 183.
Voor de BRP blijft u dan gewoon in Nederland ingeschreven, terwijl Spanje u fiscaal als inwoner kan zien. Ontvangt u AIO, dan was u met dit patroon al lang over de 13 weken heen. En verlengt u de winter tot eind mei, dan komt u op ongeveer 243 dagen: precies de BRP-grens van acht maanden.
In Portugal geldt ook een grens van 183 dagen, maar die telt anders: meer dan 183 dagen, aaneengesloten of niet, in een periode van twaalf maanden die begint of eindigt in het betreffende jaar. Ook wie in Portugal een woning aanhoudt die erop wijst dat hij daar vast wil wonen, kan fiscaal inwoner worden.
Fiscaal inwoner van twee landen?
Ziet Spanje of Portugal u als inwoner terwijl u ook in Nederland ingeschreven staat, dan ontstaat een situatie die per persoon verschilt. Laat u in dat geval vooraf adviseren door een belastingadviseur die beide landen kent.
Welke grens raakt u het eerst?
- Ontvangt u een AIO-aanvulling: na 13 weken buiten Nederland per kalenderjaar, of 4 weken als uw partner jonger is dan de AOW-leeftijd.
- Verblijft u vooral in één land: na meer dan 183 dagen per kalenderjaar in Spanje, of per twaalf maanden in Portugal.
- In alle gevallen: bij ongeveer acht maanden buiten Nederland per twaalf maanden. Dan moet u zich uitschrijven.
Wat dit betekent met een briefadres
Hebt u geen vaste woning meer in Nederland, bijvoorbeeld omdat u uw huis hebt verkocht en in de zomer rondreist, dan blijft u via een briefadres ingeschreven zolang u onder de grens van acht maanden blijft. Een briefadres verandert niets aan de andere tellers: de AIO-regels en de 183 dagen gelden gewoon.
Een gemeente kan u vragen aan te tonen dat u genoeg in Nederland bent. Bewaar daarom bewijs van waar u was:
- Bonnetjes van tanken, boodschappen en campings, met plaats en datum.
- Vliegtickets, bootkaartjes en boekingsbevestigingen.
- Pinafschriften en een overzicht van uw vertrek- en terugkomstdata.
Tip: houd alle tellers tegelijk bij
Ons Verblijfslogboek telt de acht maanden voortschrijdend, over elke periode van twaalf maanden. Daarnaast ziet u hoeveel dagen u per kalenderjaar buiten Nederland was, met de AIO-grens van 13 weken, en hoeveel dagen u per kalenderjaar in Spanje en Portugal was, met de grens van 183 dagen. Voor Portugal is dat een indicatie, omdat daar per twaalf maanden wordt geteld. Zo ziet u bij het plannen van uw winter welke grens het eerst in zicht komt.
Twijfelt u of u ingeschreven kunt blijven?
Doe de gratis check. U ziet of een briefadres bij uw situatie past en hoe u uw reispatroon onderbouwt. Wij nemen geen contact op met uw gemeente: u dient de aanvraag zelf in.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen fiscaal of juridisch advies voor uw persoonlijke situatie. Twijfelt u, laat u dan informeren door de SVB, de Belastingdienst of een belastingadviseur die zowel Nederland als Spanje of Portugal kent. Laatst gecontroleerd in oktober 2026.